Değişken Özdeğer
Kişinin kendisini değerli hissetmesi, başkalarının onayına veya başarıya aşırı bağlı hâle gelebilir.
Psikodinamik Psikoterapi · Çalışma AlanlarıKendilik ve
Kendilik ve
Kimlik Sorunları
Kim olduğumuz, nasıl hissettiğimiz ve kendimizle kurduğumuz ilişki
Kendilik ve kimlik sorunları, kişinin kendisini nasıl tanımladığı, farklı ilişkilerde kendisi gibi hissedip hissetmediği, değerini neye dayandırdığı ve yaşamındaki değişimlere nasıl uyum sağladığıyla ilgili güçlükleri kapsayabilir.
01 · Kavramları Anlamak
Kendilik ve Kimlik Nedir?
Kendilik, kişinin kendisini yaşayan, hisseden, düşünen ve ilişkiler kuran bir özne olarak deneyimlemesiyle ilgilidir. Kimlik ise kişinin kendisini tanımlarken başvurduğu özellikleri, değerleri, aidiyetleri, anıları ve yaşam boyunca süreklilik hissini içerir.
Bu iki kavram birbirinden tamamen ayrı değildir. İnsan, zaman içinde değişse de kendisini yine kendisi olarak hissedebilir. Farklı rolleri, istekleri ve duyguları taşıyabilmek; bunların tümünün aynı anda uyumlu olmasını gerektirmez.
Kendilik ve kimlik sorunlarıyla ilgili sorular özellikle ergenlikte, yetişkinliğe geçişte, ilişki veya meslek değişimlerinde belirginleşebilir. Bu sorgulamalar tek başına psikolojik bir bozukluk anlamına gelmez.
Önemli ayrım: Kendini tanımaya çalışmak, zaman zaman kararsız olmak veya yaşam yönünü yeniden düşünmek olağan gelişimsel deneyimlerdir. Klinik değerlendirme, ancak yaşanan güçlüklerin niteliği, yoğunluğu ve işlevsellik üzerindeki etkisi dikkate alınarak yapılır.
02 · Yaşantının Biçimleri
Kendilik ve Kimlik Güçlükleri Nasıl Hissedilebilir?
Bazı kişiler kim olduklarını tarif etmekte, bazıları kendi isteklerini başkalarının beklentilerinden ayırmakta zorlanabilir. Her deneyim aynı klinik anlama gelmez.
Kendine Yabancılaşma
Farklı ortamlarda uyum sağlarken kendi ihtiyaçlarını ve tercihlerini ayırt etmek güçleşebilir.
Süreklilik Güçlüğü
Kişi yaşamındaki değişimlerin ardından geçmişi ve bugünü arasında bağlantı kurmakta zorlanabilir.
Yoğun İçsel Eleştiri
Hatalar benliğin bütününe yönelik sert yargılara dönüşebilir; başarılar yeterli hissettirmeyebilir.
Aidiyet Soruları
Bir gruba, ilişkiye veya yaşam biçimine ait olma ihtiyacı ile bireysel tercihlerin çatışması yaşanabilir.
Karar Vermede Zorlanma
Yanlış seçim yapmanın benliğe ilişkin sonuçları çok büyük hissedildiğinde seçenekler arasında kalınabilir.
03 · Öznel Deneyim
Başkalarının Beklentileri ile Kendi İstekleri Arasında
İnsan kendisini yalnız başınayken değil, başkalarıyla ilişkileri içinde de tanır. Aile, arkadaşlık, yakın ilişkiler ve iş yaşamı kişinin kendisine ilişkin görüşlerini etkileyebilir.
Kendilik ve kimlik sorunları bazen kabul görmek, bir ilişkiyi sürdürebilmek ya da hayal kırıklığı yaratmamak için kendi ihtiyaçlarını sürekli arka plana atma biçiminde yaşanabilir. Zamanla kişi ne istediğini değil, kendisinden ne beklendiğini daha iyi biliyor olabilir.
Bu durum her zaman kişilik bozukluğuna işaret etmez. Ancak sürekli tekrarlandığında ilişkilerde gerilim, boşluk veya değersizlik hisleriyle birlikte yaşanabilir.
04 · Psikanalitik Perspektif
Psikodinamik Psikoterapide Kendilik Deneyimi
Psikodinamik yaklaşım, kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi yalnızca bilinçli düşünceler üzerinden değil; geçmiş ve güncel ilişkiler, duygular, beklentiler ve savunmalarla birlikte anlamaya çalışır.
Örneğin bir eleştirinin neden bazı durumlarda tolere edilebilirken başka bir durumda değersizlik hissini yoğunlaştırdığı, yakınlık kurmanın neden kimi zaman tehdit edici yaşandığı veya başarılı olmanın neden yeterli gelmediği birlikte araştırılabilir.
Psikanalitik kuramda Winnicott'ın gerçek ve sahte kendilik tartışması, Kohut'un kendilik psikolojisi ve nesne ilişkileri yaklaşımları bu deneyimleri düşünmek için farklı kavramsal çerçeveler sunar. Bu kavramlar doğrudan tanı koymak veya her yaşantıyı tek bir nedene bağlamak için kullanılmamalıdır.
Özdeğer
Değerli hissetmenin hangi koşullara bağlandığı.
Yakınlık
İlişkide kendini koruma ve görünür olma biçimleri.
İçsel Eleştiri
Hata, eksiklik ve beklentiler karşısındaki tutum.
Süreklilik
Değişen koşullar içinde kendilik hissinin korunması.
Bu yaklaşımın çerçevesi için Psikodinamik Terapi sayfasını inceleyebilirsiniz.
05 · Klinik Ayrımlar
Kimlik Arayışı ile Klinik Güçlükler Arasındaki Fark
Kendilik ve kimlik sorunları tek başına bağımsız bir tanı etiketi olarak ele alınmamalıdır. Yaşanan deneyimin bağlamı ve etkileri önemlidir.
Olağan Kimlik Sorgulaması
Değerlerin, hedeflerin, ilişkilerin ve yaşam rollerinin yeniden düşünülmesi; gelişimsel veya yaşamsal geçişlerin parçası olabilir. Belirsizlik her zaman psikopatoloji anlamına gelmez.
Değerlendirme Gerektirebilen Durumlar
Yoğun ve süreğen değersizlik, ağır kimlik karmaşası, belirgin işlevsellik kaybı, ilişkilerde sürekli kriz veya eşlik eden depresyon ve kaygı belirtileri profesyonel değerlendirme gerektirebilir.
Kişilikle ilişkili daha kalıcı örüntüler için Kişilik Örüntüleri, yakın ilişkilerde yaşanan tekrarlar için İlişki Problemleri sayfasına bakabilirsiniz.
06 · Terapi Süreci01 02 03
Kendilik ve Kimlik Sorunlarıyla Psikoterapide Çalışmak
Çalışmanın amacı kişiye dışarıdan hazır bir kimlik tanımlamak değil; kendi duygularını, tercihlerini ve ilişkisel yaşantılarını daha iyi anlayabileceği bir alan oluşturmaktır.
Yaşantıyı Anlamak
Kimlik sorularının ne zaman belirginleştiği, kişinin ilişkileri ve yaşam bağlamı birlikte ele alınır.
Tekrar Eden Örüntüler
Özdeğerin, içsel eleştirinin, aidiyet ve yakınlık beklentilerinin nasıl örgütlendiği araştırılabilir.
Daha Esnek Bir İlişki
Kişinin kendisini tek bir role, başarıya veya başkasının değerlendirmesine indirgemeden deneyimlemesi desteklenebilir.
Görüşmeler Beşiktaş, Balmumcu'da yüz yüze veya klinik uygunluğa göre online psikoterapi biçiminde yürütülebilir. Şişli'den psikoterapiye ulaşım hakkında ayrıca bilgi alabilirsiniz.
07 · Sık Sorulan Sorular
Kendilik ve Kimlik Üzerine Sorular
Kim olduğumu sorgulamak bir ruhsal bozukluk mudur?
Hayır. Kimlik sorgulamaları yaşam boyunca ortaya çıkabilir. Klinik önem, yaşanan güçlüğün şiddeti, sürekliliği ve günlük yaşam üzerindeki etkisiyle değerlendirilir.
Düşük özdeğer ile kimlik güçlüğü aynı şey midir?
Hayır. Özdeğer kişinin kendisini nasıl değerlendirdiğiyle; kimlik ise kendisini nasıl tanımladığı ve süreklilik hissettiğiyle ilgilidir. Birbirlerini etkileyebilirler.
Başkalarının yanında farklı davranmak sorun mudur?
Farklı bağlamlarda farklı roller üstlenmek olağandır. Kişinin sürekli kendi ihtiyaçlarından kopması veya ciddi sıkıntı yaşaması ise psikoterapide ele alınabilir.
Kendilik sorunları kişilik bozukluğu anlamına gelir mi?
Hayır. Böyle bir sonuca yalnızca kişinin öznel anlatımından ulaşılamaz. Gerekirse kapsamlı klinik değerlendirme yapılır.
Psikodinamik psikoterapi nasıl yardımcı olabilir?
İlişkilerde tekrar eden beklentileri, kendilik değerlendirmelerini ve zorlayıcı duyguları kişinin yaşam öyküsü içinde anlamaya katkı sağlayabilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.
Online görüşme mümkün müdür?
Evet, klinik uygunluk ve mahremiyet koşulları değerlendirildikten sonra online psikoterapi düşünülebilir.
Kendinizle kurduğunuz ilişkiyi birlikte düşünmek için
Görüşme seçenekleri ve ilk değerlendirme hakkında bilgi alabilirsiniz.
İlgili Çalışma Alanları
Kaynakça
- American Psychological Association. Self-concept ve Identity, APA Dictionary of Psychology.
- American Psychological Association. Self, APA Dictionary of Psychology.
- NHS. Raising low self-esteem.
Yazar: Orhan Taruk. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; klinik değerlendirme, tanı veya kişiye özgü tedavi önerisinin yerine geçmez.